Strzelno moje miasto 3

Biogramy strzelnian

Henryk Łada (1937-2006)

 

Na 10 rocznicę śmierci

Henryk Łada (1937-2006)

 

ŁadaHen1.jpg

W latach 70. i 80. minionego stulecia znany regionalista, prawnik z wykształcenia Henryk Łada przemierzał Kujawy Zachodnie, docierając do najodleglejszych zakątków tej pięknej ziemi, w poszukiwaniu śladów po działalności organizacji rolniczych. W jego polu zainteresowań znajdowały się Towarzystwa Ziemiańskie, Kółka Rolnicze oraz inne organizacje, jak chociażby Sokół. Pozostawił po sobie ogromną spuściznę w postaci wydawnictw, w których zawarł skrupulatnie zebraną wiedzę o organizacjach rolniczych, a szczególnie o ludziach w nich działających. 

Na krótko przed swoją śmiercią przybył do Miejskiej Biblioteki Publicznej w Strzelnie z prośbą, by rękopisy zebranego materiału przekazać w moje ręce. Po powrocie z urlopu zapoznałem się z tymi materiałami. Były to relacje ludzi, wywiady, biogramy działaczy, wypisy z dokumentów oraz XIX i XX-wiecznej prasy, odpisy i fotokopie zdjęć, dyplomów, dokumentów, jednym słowem cały materiał źródłowy, jaki udało mu się zebrać. W rozmowie telefonicznej wyjaśnił mi, że ten materiał wymaga uzupełnienia, a w ogóle ma mnie zmobilizować do dokumentowania wiedzy regionalnej, pisać, pisać, pisać i wydawać. W kilka miesięcy później zmarł, a jego słowa nie poszły na marne - piszę i znajduję wydawców.

Henryk Łada był jednym z najbardziej aktywnych regionalistów kujawskich. W drugiej połowie lat 80. często spotykałem w soboty i niedziele Henryka Ładę odwiedzającego miejscowości gminy Inowrocław i Gniewkowo. Wówczas w pociągach relacji Inowrocław-Toruń ucinaliśmy sobie pogawędki. On wysiadał na małych stacyjkach, ja zaś podążałem dalej, na wykłady na UMK - wówczas studiowałem zaocznie administrację. 

Chlebem i solą witamy Ekscelencję.jpg

Antoni Łada wygłasza słowa powitania.jpg

Antoni Łada (na pierwszym planie po prawej) wita w progu Sanktuarium Markowickiego Prymasa Polski ks. Stefana Kardynała Wyszyńskiego.

Nasz bohater pochodził ze znakomitej rodziny, która pozostawiła po sobie liczne ślady działalności społecznej na niwie rolnictwa. Urodził się 27 kwietnia 1937 r. w Kruszy Duchownej jako syn Antoniego i Leokadii. Ojciec był światłym i wykształconym rolnikiem, działaczem społecznym i przewodniczącym Rady Parafialnej przy Sanktuarium w Markowicach. W 1969 r. ukończył studia magisterskie na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.  

W latach 1980-1982 był nauczycielem I LO im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu. Od 16 października 1980 roku współtworzył i przewodniczył MKZ NSZZ "Solidarność" oświaty inowrocławskiej. 14 grudnia został wybrany przewodniczącym Komisji Okręgowej NSZZ "Solidarność" nauczycieli. Brał udział w krajowych zjazdach sekcji oświaty NSZZ "Solidarność. Na początku kwietnia 1981 r. współorganizował w Inowrocławiu Komitet Założycielski Niezależnego Samorządnego Związku Młodzieży Szkolnej "Solidarność". Współorganizował Zjazd Krajowy Sekcji Oświaty i Wychowania, który odbył się w dniach 13-14 czerwca w Inowrocławiu. Dzięki jego osobistemu zaangażowaniu 6 września 1981 r. odsłonięto na budynku Dworca PKP w Inowrocławiu tablicę poświęconą pamięci Leona Czarlińskiego. 

ŁadaHen4.jpg

"Wieści ze Strzelna" - Nr 1, R 1987 

25 lipca 1981 r. wybrany został członkiem zarządu inowrocławskiego Oddziału NSZZ "Solidarność" oraz członkiem komisji d/s organizacyjnych i szkolenia. Przewodniczący Henryk Łada został na krótko aresztowany, a w jego mieszkaniu funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa przeprowadzili rewizję. Wkrótce dyrektor I Liceum Ogólnokształcącego w Inowrocławiu nie przedłużył z nim umowy o pracę. Pozostając w trudnej sytuacji został zmuszony podjąć pracę fizyczną w Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej. Do pracy w szkolnictwie nie powrócił już nigdy.

ŁadaHen5.jpg

Wspólnie z członkami Sokoła z Bydgoszczy Henryk Łada włączył się w odbudowę struktur ogólnopolskich Towarzystw Gimnastycznych Sokół.  Uczestniczył 19 października 1981 r. w zebraniu, którego celem było wznowienie działalności Towarzystwa Gimnastycznego Sokół w Polsce. Zaplanowano Zjazd do Bydgoszczy na 13 grudnia 1981 r. Zjazd ten miał na celu powołanie Związku Towarzystw Gimnastycznych Sokół w Polsce. W tym dniu został wprowadzony na terenie całej Polski stan wojenny. Zjazd nie odbył się. Sokół zaczął działać w konspiracji. Henryk Łada został członkiem kadrowej konspiracji sokolstwa polskiego. Pod koniec 1988 r. rozpoczął starania o wznowienie działalności Towarzystwa Gimnastycznego Sokół w Inowrocławiu. Założył Towarzystwo Gimnastyczne Sokół w Inowrocławiu, które cieszyło się tradycjami od 1884 r. Zostało ono zarejestrowane 28 lutego 1989 r. Prezesem tego gniazda był w latach 1989 – 1991.

ŁadaHen3.jpg

 Warszawa 23 lutego 1991 r. rezydencja Prymasów Polski. Uroczystość wręczenia pamiątkowego dyplomu honorowego członka Związku Towarzystw Gimnastycznych Sokół w Polsce Prymasowi Polski Józefowi Kardynałowi Glempowi. Piąty w prawo od Prymasa Antoni Łada.

Wznowił zarejestrowaną 16 grudnia 1991 r. działalność TG Sokół Inowrocław – Mątwy, którego został prezesem i funkcję tę pełnił do śmierci. Gniazdo było bardzo aktywne, zorganizowało liczne imprezy sokole, patriotyczne, kulturotwórcze i rekreacyjne. Sam Henryk Łada prowadził zespoły tańca towarzyskiego, będąc jednocześnie członkiem Kujawsko-Pomorskiego Okręgu Polskiego Towarzystwa Tanecznego. 

Pomógł w założeniu też gniazda w Gniewkowie. W latach 1989-203 pełnił funkcję wiceprezesa ZTG Sokół w Polsce. Z jego inicjatywy powstało kilka publikacji o Sokole. Opublikował kilka książek i wiele artykuły dotyczące historii Kujaw, różnych rodów i organizacji. Był znawcą historii organizacji rolniczych na Kujawach, autorem wydawnictw regionalnych. Założył i był wydawcą oraz redaktorem naczelnym kwartalnika Sokół organu ZTG Sokół w Polsce, który ukazywał się w latach 1990-1995 w Inowrocławiu. 

ładaHen2.jpg

Pierwszy od lewej Henryk Łada. 

Nadto w 1985 r. w porozumieniu z rodziną ziemiańską Zakrzewskich doprowadził do odbudowania pomnika nagrobnego na grobie Emilii Zakrzewskiej, założycielki pierwszego Kółka Włościanek w Wielkopolsce. Był założyciel i prezesem Związku Rodu Ładów w Inowrocławiu. W latach 1989 – 1990 pełnił funkcję Wiceprezydenta Miasta Inowrocławia, a od 1990 r. do 1994 r. był radnym Rady Miejskiej. Był urzędnikiem administracji państwowej. 

Zmarł 27 lipca 2006 r. w Inowrocławiu w wieku 69 lat. 29 lipca po odprawionej Msza św. w kościele parafialnym p. w. św. Jadwigi Królowej został pochowany na cmentarzu parafii św. Mikołaja przy ul. Marulewskiej w Inowrocławiu. Henryk Łada odznaczony był: Medalem Za Zasługi Dla Sokolstwa Polskiego, Złotym Krzyżem Legii Honorowej Sokolstwa Polskiego w Wielkiej Brytanii,  Brązowym Krzyżem Legii Honorowej Sokolstwa Polskiego w USA oraz sokolimi dyplomami zasługi. Był Honorowym Członkiem Polish Falcons of America, nadto m.in.: honorowym członkiem TG “Sokół” II Bydgoszcz Fordon i TG “Sokół” w Toruniu, Kółka Rolniczego w Chełmcach. 

Dorobek wydawniczy Henryka Łady:

- Udział społeczeństwa pakoskiego w powstaniu wielkopolskim, Pakość 1978,

- Józef Glemp : Prymas Polski, Inowrocław 1982,

- Kółko Rolnicze w Chełmcach, Chełmce 1983,

- Emilia Wyskota Zakrzewska : Założycielka pierwszego Kółka Włościanek, Strzelno 1983,

- Wybitniejsi działacze organizacji rolniczych na Kujawach 1864-1939, Inowrocław 1984,

- Towarzystwo Gimnastyczne Sokół w Pakości, Pakość 1985,

- Historia rodu Schedlin-Czarlińskich, Inowrocław, Bydgoszcz 1985,

- Zygmunt Wilkoński, Inowrocław 1985,

- Związek Plantatorów Roślin Oleistych w Wielkopolsce, Poznań 1986,

- Maksymilian Gruszczyński, Bydgoszcz 1987,

- Towarzystwo Gimnastyczne Sokół w Strzelnie, Strzelno 1988,

- Kółka Rolnicze na Kujawach, Poznań 1988,

- Towarzystwo Rolnicze Inowrocławsko-Strzelińskie i Organizacje Ziemiańskie na Kujawach, Poznań 1988,

- Z historii nadgoplańskich Kółek Rolniczych, (m.w.?)

- Kółko Rolnicze w Tucznie, (m.w.?). 

Marian Przybylski