Strzelno moje miasto 3

Z dziejów niasta

Z dziejów Klasztoru Norbertanek w Strzelnie. Przeorysza Anna (I) Kretkowska

 

Błog. tympanon św. Trójcy.JPG

Z dziejów Klasztoru Norbertanek w Strzelnie.

Przeorysza Anna (I) Kretkowska

 

Przeglądając katalog przeorysz i podprzeorysz konwentu norbertanek w Strzelnie opracowany przez Ryszarda Kabacińskiego i Dariusza Karczewskiego zwróciłem uwagę na trzy przeorysze noszące te same imiona i nazwiska. Były nimi Anny Kretkowskie, które dla rozróżnienia oznaczone zostały cyframi rzymskimi: Anna (I), Anna (II) i Anna (III). Różnią je odległe, bo sięgające 26 i 54 lat daty roczne ich śmierci odnotowane w Nekrologu strzeleńskim. Zatem, nie może być mowy, że owe trzy Anny to jedna i ta sama osoba: pierwsza zmarła w 1652 r., druga w 1678 r. i trzecia w 1732 r. Z braku danych o ich pochodzeniu, przy jednoczesnym dość znanym nazwisku, skusiłem się na genealogiczne poszukiwania korzeni Kretkowskich. Kwerendzie poddałem różne źródła, a szczególnie szukałem w herbarzach i Tekach Dworzaczka - materiałach do genealogii szlachty wielkopolskiej zgromadzonych przez prof. Włodzimierza Dworzaczka, a znajdujących się w Bibliotece PAN w Kórniku. W efekcie uzyskałem na tyle ciekawe informacje, że pokusiłem się napisać biogram Anny (I) Kretkowskiej.   

W przeszłości po wielokroć spotkałem się z twierdzeniami, iż w klasztorze strzeleńskim sióstr norbertanek przebywały córy i siostry osób, które w tym samym czasie sprawowały wysokie urzędy zarówno cywilne, jak i kościelne. Mówiło się o bogactwie klasztoru, którego skarbiec wypełniały posagi wnoszone przez szlachetnie urodzone siostry. Jedną z takich zakonnic była Anna Kretkowska, która mury klasztorne przekroczyła przed 1603 r. i w 1630 r. została wymieniona w dokumentach klasztornych jako przeorysza. Funkcję tę sprawowała przez ponad 20 lat, do śmierci w 1652 r.

Błogosławiona Bronisława Norbertanka.jpg 

Anna Kretkowska wywodziła się z senatorskiego rodu Kretkowskich pieczętującego się herbem Pomian. Była to stara i zasłużona w Rzeczypospolitej rodzina, która od początku XIV w. aż do połowy XVII w. posiadała pierwsze dostojności kujawskie. Swoje nazwisko wzięli od dziedzictwa rodowego, Kretkowa. Dobra te leżały koło Lubienia Kujawskiego i dziś stanowią część wsi Kamienna w gminie Lubień Kujawski. 

Protoplastą rodu był Jan podstoli dobrzyński, późniejszy kasztelan kruszwicki (1448 r.) i wojewoda brzeski (1450 r.). Był on prapradziadkiem Łukasza Kretkowskiego, ojca Anny (I) przeoryszy strzeleńskiej. 

Łukasz Kretkowski był synem Grzegorza wojewody brzesko-kujawskiego i Katarzyny Russockiej. Ożenił się z Barbarą Drzewicką (zm. 1622 r.) córką Adama i Anny Zarembianki. Piastował liczne funkcje państwowe. W 1569 r. był posłem na sejm z województwa brzesko-kujawskiego, podpisał Unię lubelską; chorążym brzesko-kujawskim w latach 1586 1589, kasztelanem brzesko-kujawskim w latach 1589-1603. Małżonkowie mieli ośmioro dzieci, pięciu synów i trzy córki. Część rodzeństwa poświęciła się życiu duchownemu.

BŁ. Norbertanie xpx.jpg 

Z córek była to Anna, która wstąpiła do konwentu norbertanek w Strzelnie oraz Katarzyna - po śmierci małżonka Adama Ligęzy również została zakonnicą. Z synów Jan, który został jezuitą (zm. 1631 r.) oraz Erazm (1595-1639 [1640 r. Nekrolog strzeleński]), kanonik krakowski, tarnowski i kujawski, oficjał generalny krakowski, prepozyt krakowski, sekretarz królewski i opat hebdowski. Erazm był jednym z komisarzy w procesie kanonizacyjnym błogosławionego Stanisława Kostki. W maju 1639 r. przewodniczył w obrzędzie złożenia relikwii błogosławionego Stanisława Kostki w kościele śś. Piotra i Pawła. W Nekrologu strzeleńskim ks. Erazm Kretkowski został odnotowany pod datą zgonu 19 listopada 1640 r. jako prepozyt i oficjał krakowski, aktualnie opat hebdowski.

Synowie Łukasz (zm. 17 lutego 1655 r. - Nekrolog strzeleński) i Grzegorz byli bezdzietni, zaś karierę polityczną zrobił  piąty z synów Andrzej. W 1618 r. był posłem na sejm, w 1623 r. podkomorzym brzesko-kujawskim, w latach 1632-1637 pełnił urząd kasztelana, a od 1637 do 1643 r. wojewody brzesko-kujawskiego. Zmarł 1 maja 1643 r. (odnotowany pod datą 17 czerwca 1643 r. w Nekrologu strzeleńskim jako wojewoda brzesko-kujawski, wielki przyjaciel konwentu) pozostawiwszy z dwóch żon cztery córki i trzech synów. Córka Teofila po śmierci swego męża Jana Zawadzkiego przestąpiła mury klasztorne.    

Anna (I) Kretkowska przyszła na świat pod koniec XVI w., około 1585 r. Przejawiając skłonności do służby bożej ok. 1600 r. przekroczyła mury konwentu norbertanek strzeleńskich. Ówczesne kanony kościelne przewidywały, że do klasztoru przyjmowano nowicjuszki, które ukończyły 15 lat, choć zdarzało się, że za murami klasztornymi znajdowały się i młodsze dziewice, nawet 12-letnie. Śluby można było składać od lat 16.

 Błogosławiona Weronika Norbertanka.JPG

W 1603 r. musiała już być po ślubach zakonnych, dlatego też w Nekrologu strzeleńskim odnotowano zgon jej ojca, który ze światem doczesnym pożegnał się 7 listopada 1603 r. W 1615 i 1630 r. wymieniona została w aktach konińskich grodzkich i ziemskich, jako zakonnica Anna córka Barbary, wdowy po Kretkowskim. W tymże 1630 r. wystąpiła także jako przeorysza w dokumencie z 15 kwietnia sprzedając sołectwo we wsi Ciencisko (folwark?) Kasprowi i Dorocie Gorazdowskim. W 1645 r. wraz z prepozytem Mikołajem Jaskólskim i całym konwentem wydzierżawiła od Adama Rozdrażewskiego, kasztelana przemęckiego połowę Nowegomiasta w powiezie pyzdrowskim i całą wieś Chocicza w powiecie kaliskim za 20 000 zł. 

Ciekawostką z okresu kierowania konwentem przez Annę (I) Kretkowską jest wysokość wiana jakie wnosiły siostry wstępujące do klasztoru. Jedna z sióstr Katarzyna Rogaska odnotowana w 1648 r. wniosła w ratach 1 500 zł. wiana: 500 zł. przy wstępowaniu do klasztoru, 500 zł. w pierwszym roku pobytu przy profesjach i 500 zł. po złożeniu ślubów. W tej samej kwocie uposażonych zostało jej 5 sióstr, które pozostały w stanie świeckim. 

Jako przeorysza przesłała w 1651 r. opatowi praskiemu dar od konwentu strzeleńskiego w postaci haftowanego białego ornatu atłasowego i alby. Anna (I) Kretkowska zmarła 16 sierpnia 1652 r.

CDN

Marian Przybylski