Strzelno moje miasto 3

Organizacje, stowarzyszenia

Z dziejów harcerstwa strzeleńskiego - cz. 1

 

Scan2a.jpg

Z dziejów

harcerstwa strzeleńskiego - cz. 1

 

W minionym 2016 r. harcerstwo strzeleńskie - gdyby o tym pamiętano - obchodziłoby 100-lecie swego istnienia. W związku z obchodami w tym roku 100-lecia Harcerstwa na Ziemi Mogileńskiej przypomnijmy w sposób kronikarski dzieje strzeleńskiej organizacji.

 Kapelan inowrocławskich środowisk harcerskich ks. Dezydery Wróblewski pisał w 1934 r.: Ideę harcerską określa 10 punktów prawa harcerskiego i tekst przyrzeczenia, które składa każdy harcerz(rka). Prawo harcerskie to jakby krótki katechizm dobrego Polaka, zawierający wskazówki uczciwego i prawego życia. - Proste, a podniosłe przyrzeczenie harcerskie porównać by można ze ślubowaniem chrześcijańskiego rycerza średniowiecznego:

 "Mam szczerą wolę całem życiem pełnić służbę Bogu i Polsce, nieść chętnie pomoc bliźniemu i być posłuszny prawu harcerskiemu".

 Początki skautingu na ziemi strzeleńskiej sięgają 1916 r. Wówczas to, 30 czerwca (a nie lipca) została w mieście założona Drużyna Skautowa im. Naczelnika Tadeusza Kościuszki. Inicjatorem jej powstania był miejscowy wikariusz ks. Bolesław Jaśkowski, który zaprosił do Strzelna drużynowych istniejących już formacji skautowych – Mieczysława Zühlke (Cylka - "Piast" 1934 Nr 8) z inowrocławskiej drużyny im. Księcia Józefa Poniatowskiego oraz Ignacego Smentę z pakoskiej drużyny im. Piasta. Efektem tego spotkania było sformowanie drużyny strzeleńskiej, w której skład weszło 30 członków. Pierwszym drużynowym zawiązanej drużyny został dh Józef Gałęzewski, a w jej skład wchodziły trzy zastępy: Wilka, Psa i Kruka z przewodzącymi im druhami: Twardowskim, Księżniakiem oraz Gołąbkiem.

Scan4.jpg

Ks. Bolesław Jaśkowski (1884-1939) 

Od pierwszych dni działalności ruszyła praca wychowawcza i patriotyczna. Pragnienie przygody, tak typowe u młodych ludzi, zaspokajały wędrówki w terenie, szczególnie w Lasach Miradzkich, wycieczki kolejowe do Kruszwicy, ćwiczenia paramilitarne, biwaki i obozy. Te ostatnie organizowano w osnowie leśnej nad jeziorami w Łąkiem i Ciencisku. Po rozwiązaniu 14 maja 1918 r. wszystkich polskich organizacji skautowych w zaborze pruskim nastąpiła chwilowa stagnacja, którą przerwał wybuch Powstania Wielkopolskiego i zaangażowanie się w nim młodzieży skautowej. Jednym z licznych przykładów patriotycznego zaangażowania była osoba drużynowego Józefa Gałęzewskiego, który po powstaniu pozostał w Wojsku Polskim i walczył z nawałnicą bolszewicką.

Przełomem dla skautów był marzec 1919 r. Podczas zjazdu kierownictwa drużyn z Wielkopolski powołano Naczelnictwo Harcerskie Drużyn Wielkopolskich. Wówczas też określenie skaut zastąpiono polskim – harcerz. Tuż po Powstaniu Wielkopolskim wznowiła działalność Drużyna im. Tadeusza Kościuszki, z nowym drużynowym dh Stefanem Kledzikiem, zastępcą – dh Romanem Lipińskim, chorążym – dh Wacławem Boesche. Jednym z zastępowych został dh Edmund Boesche.

W 1922 r. za sprawą kierownika Szkoły Wydziałowej phm. Jana Łyskawy zawiązana została pierwsza Gromada Zuchów. Przewodził im w latach 1923-1926 dh Alfons Ruciński, a po nim dh Jan Wawrzyniak. Z przybyciem do Strzelna młodego nauczyciela phm. Alojzego Kozłowskiego „Sasanka” zintensyfikowała swoją działalność Drużyna im. Tadeusza Kościuszki. Nauczyciel ten zorganizował w 1928 r. Żeńską Drużynę Harcerską im. Marii Konopnickiej przy Szkole Wydziałowej. 

Jak donosiła w 1930 r. jedna z gazet wielkopolskich w artykule Ruch harcerski w Strzelnie, niezbyt prężnie działały miejscowe drużyny harcerskie:

Miasto w ruchu harcerskim stało do niedawna na szarym końcu. Obecnie jednak i tam budzi się silnie zdrowy ten ruch. Wszystko oczywiście zależy od tego czy znajdzie się w danym środowisku jakaś osoba starsza, która zna się należycie na pracy harcerskiej. Tak było więc i w Strzelnie. Dopóki nie było odpowiedniego kierownictwa wszelkie usiłowania w tym kierunku pełzły zazwyczaj na niczym. Dopiero przybycie do szkoły wydziałowej nauczyciela harcerza dha Wawrzyniaka odmieniło wszystko z miejsca. 

Dalej czytamy, że od listopada 1929 r. pracowała w Szkole Wydziałowej jedna drużyna, a kilka miesięcy później w 1930 r. powstała druga drużyna przy Szkole Powszechnej. Mało tego, w czerwcu 1930 r. odbyło się uroczyste poświęcenie sztandaru harcerskiego oraz zostało złożone przyrzeczenie harcerskie. Obydwie drużyny liczyły ok. 75 członków, których przygotowuje się do służby harcerskiej. Nie brakowało im w tym względzie zapału - odnotowano w artykule.

Scan2a.jpg

Ks. Bolesław Jaśkowski, wikariusz strzeleński w latach 1912-1917 w otoczeniu pierwszej w Strzelnie, założonej przez niego, drużyny harcerskiej im. Tadeusza Kościuszki. Skauci na kołnierzykach bluzy mundurowej nosili znak "K" - Kościuszko. 

W Strzelnie funkcjonowało Zrzeszenie Starszyzny Harcerskiej, które działało w formie zastępu. Nosił on im. Józefa Poniatowskiego i liczył w 1932 r. 14 członków. Przybyły z Inowrocławia dh Kazimierz Balcerek założył Koło Przyjaciół Harcerzy któremu w 1932 r. przewodniczył inspektor szkolny Wojciech Daszyński, a następnie notariusz strzeleński dh Franciszek Dzik – w 1936 r. liczyło ono 29 członków (odbyto 5 zebrań), a w 1937 r. 32 członków (odbyto 18 zebrań). W 1932 r. z okazji 20-lecia Harcerstwa Wielkopolskiego zorganizowano 3 maja bieg sztafet z życzeniami dla Prezydenta Rzeczypospolitej. Do Poznania udała się sztafeta m.in. ze Strzelna i Inowrocławia.

Drużyny strzeleńskie w okresie międzywojennym zorganizowane były w Hufcu Strzelno (błędnie podaje się, że od 1925 r. w Hufcu Mogilno), w którego gestii znajdowało się m.in. organizowanie obozów letnich i kursów. Komenda Hufca była w 1930 r. organizatorem obozu – kursu zastępowych w Przyjezierzu. Trwał on 21 dni i wzięło w nim udział 38 harcerzy: 28 ze Strzelna; 4 z Ciechrza i 2 z Bronisławia. Jak odnotowano dh Wawrzyniak marzy o harcerstwie wiejskim w powiecie. Hufcowym w 1932 r. był phm. Jan Łyskawa. Dopiero od 1933 r. po likwidacji powiatu drużyny strzeleńskie przeszły pod Hufiec Mogilno, którego komendantem był phm. Leon Niewiadomski, a w 1936 r. phm. Jan Łyskawa. Wówczas też powstał Obwód Kół Przyjaciół Harcerzy w Mogilnie z KPH w Strzelnie. Hufcowymi w Mogilnie drużyn żeńskich byli dha Irena Jankiewicz i męskich dh Zygmunt Skupniewicz – komendant Hufca. Wieloletnim instruktorem drużyn mogileńskich był phm ks. Stanisław Obarski, zaś w Strzelnie phm. Florian Lewandowski.   

Wzmożony napływ dziewcząt w szeregi harcerskie sprawił powstanie drugiej drużyny żeńskiej, która przyjęła za patronkę Królową Jadwigę. Drużyna zorganizowała w 1934 r. 17-dniowy obóz w Ostrowie. Jej przyboczną była dha Maria Jaworska. Podobnie działo się w szeregach harcerzy. Ich duża liczba spowodowała powstanie w 1934 r. drugiej drużyny męskiej im. Stanisława Żółkiewskiego z dhm Edwardem Glińskim na czele, a od 1935 r. z dhm Bernardem Adamczakiem.

Po 1934 r. drużyny żeńskie połączyły się w jedną – im. Marii Konopnickiej, którą prowadziła dha Magdalena Witczak. Przyboczną, a później drużynową była dha Regina Trzecka. Z czasem Drużyna im. Tadeusza Kościuszki przybrała formę drużyny pozaszkolnej, na czele której stanął  dh Józef Skrzypczak. Po nim w 1934 r. drużynę objął bratanek pierwszego drużynowego z 1916 r. dh Tadeusz Gałęzewski. Drugi z jego bratanków dh Mieczysław utworzył w 1934 r. Drużynę im. Stefana Batorego. Wkrótce drużyna ta połączyła się z Drużyną im. Tadeusza Kościuszki, którą w latach 1936-1939 prowadził dh Jan Ludkowski.

Wydarzeniem wielkiej wagi dla harcerstwa strzeleńskiego było wystawienie w 1937 r. w Przyjezierzu drewnianego „Krzyża Harcerskiego”...

CDN

Marian Przybylski