Strzelno moje miasto 3

Z dziejów niasta

Spółdzielnia Pracy Tworzyw Sztucznych Synteza

 

1974synteza.jpg

Synteza

 

Poprosił mnie Tomasz Jankowski na "fejsie", by przybliżyć dzieje strzeleńskiej "Syntezy", co niniejszym czynię:

W Strzelnie przy ulicy Świętego Ducha 24 - gdzie znajduje się popularny market "Biedronka" - przez blisko trzy dekady w latach od 70. do końca 90. minionego stulecia działał zakład produkcyjny, którego załogę w 95 % stanowiły kobiety. Mężczyźni to kierownik Bolesław Dopierała, jego zastępca Jan Leszczyński i kilku z obsługi technicznej (mechanicy, elektrycy, kierowca). Pełna nazwa tej firmy brzmiała: Spółdzielnia Pracy Tworzyw Sztucznych Synteza w Bydgoszczy, Zakład Produkcyjny Nr 2 w Strzelnie. My strzelnianie nazywaliśmy ją po prostu "Synteza".

1974synteza1.jpg

1974syntezaIsekr.Pow.ZygmuntChabecki.jpg

Do zebranych na uroczystości otwarcia Syntezy przemawia ówczesny I sekretarz KP PZPR w Mogilnie Zygmunt Chabecki.

Dzięki przetrwaniu do dzisiejszych czasów kilkunastu zdjęć z uroczystości otwarcia nowego zakładu, możemy odbyć sentymentalną podróż do tamtych czasów, czyli roku 1974. Wiele postaci utrwalonych na zdjęciach możemy rozpoznać. W tej uroczystości udział brały władze powiatowe i miejskie, radni, przedstawiciele Zarządu "Syntezy" z Bydgoszczy, kierownictwo zakładu, pracownicy oraz zaproszeni dyrektorzy innych firm strzeleńskich. 1974syntezapracow..jpg

1974syntezaH.MichalskiB.Dopierała.jpg

Komendant Posterunku MO w Strzelnie Henryk Michalski oprowadzany przez kierownika Bolesława Dopierałę. Z prawej w tle Tadeusz Lewandowski i Kazimierz Namieśnik.

Zakład powstał po tym, jak stąd przeniesiono zakład naprawczy Państwowego Ośrodka Maszynowego do nowo wybudowanej siedziby POM przy tzw. szosie młyńskiej. Wcześniej w tym miejscu mieściła się firma Strelnoer Maschinenfabrik Heinrich Plagens, a od 1928 r. do 1939 r. H. Plagens, fabryka maszyn w Strzelnie, której właścicielem był Niemiec Richard Plagens s. Heinricha. Pierwsze decyzje o adaptacji popomowskich warsztatów i ich rozbudowie zapadły już w 1968 r. Jednakże prace budowlane ruszyły dopiero na początku lat 70., u początku ery Gierka, kiedy to bum gospodarczy, za sprawą kredytów zaczął rozwijać swoje skrzydła. Ostatecznie zakład oddano do użytku w 1974 r.

 1974syntezamont.zabawek.jpg

1974syntezaZ.ChabeckiB.SobieszczykDrelakJ.Mrowiński.jpg

Od lewej Zbigniew Leszczyński, Sobieszczyk, Mrowiński, Z. Chabecki, J. Drelak.

Strzeleńska "Synteza" generalnie zatrudnienie dawała kobietom i specjalizowała się w produkcji plastikowych zabawek. Były to miniatury samochodów różnych typów marki "Star", czyli ciężarowych: skrzyniowe, pod plandeką, chłodnie, drabiny strażackie, do przewozu cementu, paliwa, wywrotki itd., itp. Wytwarzano również inne modele oraz wyroby z plastiku, ale najbardziej kultowymi zabawkami z PRL produkowanymi w Strzelnie były owe "Stary".

1974synteza2.jpg

1974syntezaI.Nadolska.jpg

Radna Irena Nadolska przygląda się składaniu zabawek z elementów plastikowych.

Technologia produkcji była stosunkowo prosta. Głównym urządzeniem były wtryskarki do plastiku, które pod wysokim ciśnieniem podawały uplastyczniony i płynny plastik poprzez dysze do specjalnych form metalowych, wyfrezowanych na kształt kabiny, podwozia, skrzyni, kół i tym podobnych elementów przyszłej zabawki. Cała obróbka elementów plastikowych i ich składanie w zabawkę to manufaktura, czyli ręczna praca kobiet, którą możemy podejrzeć dzięki zachowanym zdjęciom.

 1974syntezaeksp.zabawek.jpg

1974syntezaprodukty.jpg

Strzeleńska "Synteza" była czwartym prawie od podstaw zbudowanym zakładem produkcyjnym w Strzelnie, w dobie PRL-u (po Elewatorze PZZ, POM-ie i Inofamie).

Marian Przybylski